In de uitspraak van 30 september 2026 van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (hierna: ‘de Afdeling’) wordt ingegaan op de vraag of in deze handhavingszaak een beroep kan worden gedaan op het overgangsrecht uit de planregels.

Wat speelde er in deze zaak?

Motorsportvereniging De Prikkedam (hierna: ‘MSV’) is de gebruiker van een motorcrossterrein in Makkinga, Friesland. Een aantal omwonenden heeft het college van burgemeester en wethouders van Ooststellingwerf (hierna: ‘het college’) verzocht om handhavend op te treden tegen onder meer geluidhinder. Het college heeft dit verzoek toegewezen en aan MSV een last onder dwangsom opgelegd. MSV is het daarmee niet eens.

Het oordeel van de Afdeling

De Afdeling stelt vast dat het gaat om de vraag of de vastgestelde overschrijding van het in de planregels toegestane maximale geluidsniveau tijdens trainingen een overtreding is waartegen het college handhavend mocht optreden, of dat deze overschrijding valt onder het bestaande gebruik dat MSV op grond van het overgangsrecht van het bestemmingsplan uit 2019 of anderszins heeft mogen voortzetten.

Vaststaat dat MSV de motorcrossbaan bij de inwerkingtreding van het bestemmingsplan uit 2019 in gebruik had voor trainingen. Voor zover dit gebruik al structureel tot een even hoog maximaal geluidsniveau leidde als de overschrijding die tot het dwangsombesluit heeft geleid, is de vraag of dit gebruik in strijd was met het voorheen geldende plan. De planregels van het bestemmingsplan uit 2019 bepalen namelijk dat het gebruiksovergangsrecht niet geldt voor gebruik dat al in strijd was met het voorheen geldende bestemmingsplan, inclusief de overgangsbepalingen daarvan.

Het bestemmingsplan van 1997 is in 2000 door de Afdeling vernietigd, waardoor volgens vaste rechtspraak het voorgaande bestemmingsplan uit 1980 herleefde. Omdat de verlegde bocht in dat plan binnen een natuurbestemming lag waar geen motorcrossbaan was toegestaan, was het gebruik van de gehele motorcrossbaan — en dus ook de overschrijding van het maximale geluidsniveau tijdens trainingen — in strijd met het bestemmingsplan uit 1980. MSV heeft dit niet betwist. Het gebruik is dus niet beschermd door de overgangsbepaling in het bestemmingsplan uit 2019.

De vraag of aan de vernietiging van het bestemmingsplan, wat betreft de gebruiksregels, terugwerkende kracht toekomt of niet, is volgens de Afdeling niet relevant. De Afdeling gaat niet mee in het betoog van MSV, dat er in essentie op neerkomt dat de omstandigheid dat het bewuste gebruik onder de werking van het bestemmingsplan uit 1997 nog legaal werd geacht, betekent dat een vernietiging van dat bestemmingsplan het legale karakter niet meer zou kunnen aantasten, zodat het gebruik ook na de vernietiging van het bestemmingsplan legaal moet worden geacht. De Tegelen-rechtspraak biedt geen steun voor dat standpunt, aldus de Afdeling. Ook de omstandigheid dat MSV tussen de vaststelling van het bestemmingsplan uit 1997 en de vernietiging daarvan in 2000 mocht aannemen dat zij legaal gebruikmaakte van de motorcrossbaan, levert geen bijzondere omstandigheid op die het college tot afzien van handhaving had moeten brengen.

De Afdeling komt tot de conclusie dat de vastgestelde overschrijding van het in de planregels toegestane maximale geluidsniveau tijdens trainingen een overtreding is waartegen het college handhavend mocht optreden.

Te maken met overgangsrecht of een handhavingskwestie?

Een beroep op het overgangsrecht is niet altijd vanzelfsprekend. Heb je te maken met een handhavingskwestie, een bestemmingsplan of vragen over bestaand gebruik? Onze vastgoedspecialisten denken graag met je mee over jouw situatie.

Neem vrijblijvend contact met ons op via vastgoed@jurato.nl of bel 085 160 29 00.