Veel ondernemers vragen zich af wanneer een werknemer nu echt aanspraak kan maken op iets wat in het verleden door de werkgever is toegekend, bijvoorbeeld een jaarlijkse bonus, vrije dag of automatische loonsverhoging. Het antwoord op deze vraag is niet zwart-wit, maar uit rechtspraak volgen belangrijke handvatten over het begrip ‘verworven recht’.

Wat is een verworven recht?

Een verworven recht is een arbeidsvoorwaarde die onderdeel is geworden van de arbeidsovereenkomst, zelfs als die arbeidsvoorwaarde niet expliciet op papier staat. Denk bijvoorbeeld aan de situatie waarbij werknemers jarenlang automatisch een bonus krijgen, zonder dat dit ooit officieel is afgesproken of vastgelegd.

Wanneer is er sprake van een verworven recht?

Dit hangt af van wat werkgever en werknemer van elkaar mogen verwachten op basis van hun gedrag en onderlinge communicatie. Met andere woorden: het gaat om de betekenis die partijen in de gegeven omstandigheden aan elkaars gedragingen mochten toekennen.

Uit rechtspraak volgen enkele factoren waar naar gekeken moet worden:

• De inhoud van de gedragslijn: wanneer iets geregeld op vaste momenten gebeurd zal er eerder sprake zijn van een verworven recht.
• De aard van de arbeidsovereenkomst en de positie die de werkgever en de werknemer jegens elkaar innemen: wanneer een werknemer een lagere functie met lager salaris heeft, zal iets eerder worden gezien als een verworven recht.
• De lengte van de periode gedurende welke de gedragslijn is gevolgd: hoe langer de werkgever iets heeft toegekend, hoe eerder er sprake is van een verworven recht.
• De verklaringen van werknemer en werkgever over de gedragslijn: als werkgever telkens weer heeft aangegeven dat er geen rechten aan kunnen worden ontleend in de toekomst, zal er minder snel sprake zijn van een verworven recht.
• De voor- en nadelen die voor werkgever en werknemer uit de gedragslijn voortvloeien: wanneer er sprake is van een gunst of extraatje is er minder snel sprake van een verworven recht. Dit wordt gezien als coulance of vrijgevigheid van de werkgever.
• De aard en omvang van de groep werknemers die de gedragslijn volgt.

Veel verschillende factoren spelen dus een rol bij de beoordeling of er sprake is van een verworven recht of niet.

Conclusie

Voor ondernemers betekent dit dat soepel omgaan met bepaalde extra’s, zoals jaarlijkse bonussen of loonsverhogingen, op langere termijn tóch tot verplichtingen kan leiden. Maak daarom bij twijfel altijd afspraken schriftelijk en wees duidelijk in de communicatie over de (eventuele) vrijblijvendheid van extra’s.

Heeft u ook vragen over verworven rechten? Neem gerust contact met ons op.