Oorlog in Oekraïne: kan ik mijn overeenkomst met een Russisch bedrijf beëindigen?

Vanaf het moment dat de oorlog tussen Rusland en Oekraïne is uitgebroken, zijn er partijen die de samenwerking met Russische bedrijven beëindigen of wensen te beëindigen. Hiervoor hebben zij verschillende redenen. Kan je als Nederlands bedrijf echter zomaar de overeenkomst met een bedrijf uit Rusland beëindigen op grond van het Nederlands recht?

Let op:  in deze blog wordt ingegaan op de situatie waarin Nederlands recht op de betreffende overeenkomst van toepassing is.

Overeenkomst
Voordat de vraag kan worden beantwoord of een overeenkomst met een Russisch bedrijf kan worden beëindigd, moet eerst naar de overeenkomst worden gekeken die tussen partijen is gesloten. Wellicht zijn in deze overeenkomst bepalingen opgenomen over beëindiging in een bepaalde situatie. Ook dient te worden bekeken of een overeenkomst voor bepaalde of onbepaalde tijd is aangegaan. Overeenkomsten voor bepaalde tijd kunnen namelijk in de meeste gevallen niet tussentijds worden opgezegd, tenzij daar een bepaling over is opgenomen in de overeenkomst. Een overeenkomst voor onbepaalde tijd kan meestal wel worden beëindigd. Er gelden dan doorgaans wel voorwaarden, zoals een opzegtermijn.

Wederzijds goedvinden
Mocht opzegging niet mogelijk zijn op grond van de overeenkomst, probeer er dan in onderling overleg samen uit te komen. Beëindiging van de overeenkomst met wederzijds goedvinden, is namelijk altijd een optie als beide partijen daar achter staan. De andere partij zal hier in de meeste gevallen echter niet snel mee instemmen.

Onvoorziene omstandigheid
Wanneer er geen opzegmogelijkheden in de overeenkomst zijn opgenomen en de overeenkomst kan niet met wederzijds goedvinden worden beëindigd, dan is de gang naar de rechter waarbij een beroep op de term ‘onvoorziene omstandigheid’ wordt gedaan nog een mogelijkheid. Een rechter kan dan besluiten om de overeenkomst te ontbinden of te wijzigen. Om een dergelijk beroep te laten slagen, moet wel sprake zijn van omstandigheden die partijen niet voorzien hebben  (in de overeenkomst) en die zodanig zwaarwegend van aard zijn dat jouw wederpartij niet van jou mag verwachten dat de overeenkomst zoals deze is gesloten ongewijzigd in stand blijft.

Een beroep op een onvoorziene omstandigheid slaagt niet snel, zeker niet als de overeenkomst objectief gezien ‘gewoon’ kan worden nagekomen door beide partijen. Een beroep op een onvoorziene omstandigheid zal naar alle waarschijnlijkheid dus direct door de rechter van de hand worden gewezen als een partij de overeenkomst met een Russisch bedrijf enkel wil ontbinden of wijzigen op grond van bepaalde normen en waarden. Dit wordt een ander verhaal wanneer het Russische bedrijf de overeenkomst niet meer kan nakomen door bijvoorbeeld sancties die door de EU zijn opgelegd of doordat bankrekeningen van Russische partijen zijn ‘bevroren’. Hoe een rechter in een precieze kwestie zal oordelen is echter nog niet duidelijk. Dit zal moeten blijken uit toekomstige rechtspraak.

Redelijkheid en billijkheid
Een tweede optie vormt de zogeheten ‘beperkende werking van de redelijkheid en billijkheid’. Hier kan ook een beroep op worden gedaan om de overeenkomst met een Russische partij te beëindigen. De ervaring leert dat de rechter een dergelijk beroep sneller toewijst dan een beroep op een onvoorziene omstandigheid. Het is echter de vraag of dat in deze situatie ook het geval is.

Advies
Iedere kwestie verschilt van elkaar en iedere partij heeft een andere reden om een overeenkomst met een Russische partij te willen opzeggen. Ons advies is dan ook om je in dergelijke kwesties te laten adviseren door een jurist. De jurist kan goed beoordelen welke optie in jouw situatie de meeste kans van slagen heeft en of er wellicht nog andere juridische mogelijkheden zijn. Neem in dat geval gerust contact op met een van onze juristen.